Q&A

Wat wil de Coalitie Vitale Varkenshouderij bereiken? Wat merken de omwonenden van het werken aan een vitale varkenshouderij? En wat merken de varkenshouders? Wie vormen de Coaliltie en kunnen andere partijen aansluiten?

De Coalitie Vitale Varkenshouderij

Wie vormen de Coalitie Vitale Varkenshouderij?

De Coalitie is een samenwerking van Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV), de Rabobank, VION, ForFarmers, Agrifirm, Topigs Norsvin en het Ministerie van LNV. Uri Rosenthal is onafhankelijk voorzitter van de Coalitie. Via het gezamenlijk opgestelde ‘Actieplan Vitale Varkenshouderij’ werken deze partijen samen aan vitalisering en het verder toekomstbestendig maken van de Nederlandse varkenshouderij. In het actieplan zijn vijf ambities benoemd met daaronder vijftien verschillende actielijnen. Dit is het uitgangspunt op basis waarvan door de Coalitie ingestelde werkgroepen concrete werkplannen uitwerken.

Wat wil de Coalitie Vitale Varkenshouderij bereiken?

DDe Coalitie streeft naar een varkenshouderij die toekomstbestendig is. Een varkenshouderij die zich de komende jaren doorontwikkelt naar een duurzame topsector, die zorg draagt voor een vitale leefomgeving, een gezond milieu, goede voeding en mondiaal koploper is in duurzame, circulaire landbouw.

Kunnen andere partijen de Coalitie ondersteunen?

Een breed draagvlak in de keten is nodig om verdere verduurzaming van de varkenshouderij te realiseren. Andere partijen in de varkensketen worden uitgenodigd de ambities en de uitwerking ervan te ondersteunen om te komen tot een toekomstbestendige varkenshouderij.
Er is bewust gestart met een klein groepje bedrijven en organisaties om snelheid in het proces te krijgen. Nu de plannen concreet zijn, is het heel wenselijk dat andere bedrijven en organisaties de plannen ondersteunen en we samen de gewenste transitie daadwerkelijk gaan realiseren. Ook nieuwe en/of aanvullende ideeën zijn welkom. Uiteindelijk kunnen we onze doelstellingen alleen waarmaken als iedereen er de schouders onder zet.

Waarom is vitalisering van de varkenshouderij nu nodig?

Toegenomen concurrentie, sterk wisselende rendementen en een toenemende maatschappelijke druk zorgen ervoor dat de Nederlandse varkenshouderij het moeilijk heeft. Om de uitdagingen het hoofd te bieden, is een vergaande transitie van de sector vereist. De Nederlandse varkensketen wil deze transitie graag benutten om zich via een transparante ketenproductie internationaal te onderscheiden op het gebied van nutrienten- en mineralenkringlopen, voedselkwaliteit, gezonde dieren, dierenwelzijn en CO2-footprint. Dit moet de concurrentiepositie van de Nederlandse varkenshouderij verbeteren en zorgen voor meer maatschappelijk draagvlak.

Hoe wil de Coalitie haar doelen bereiken?

De Coalitie Vitale Varkenshouderij pakt de uitdagingen ketenbreed aan. Want alleen als alle schakels in de varkensketen een bijdrage leveren aan de gewenste transitie, dan heeft deze transitie kans van slagen. Dat is ook de reden waarom partijen uit vrijwel alle geledingen van de varkensketen aan de Coalitie deelnemen. De coalitiepartners hebben samen vijf ambities geformuleerd met daaronder 15 actielijnen. De ambities en actielijnen worden uitgewerkt in concrete werkplannen. Binnenkort zijn deze werkplannen gereed en is duidelijk welke acties op korte en langere termijn worden opgepakt.

Waarom is retail geen onderdeel van de Coalitie?

Wij hebben er bewust voor gekozen om de gewenste vitalisering van de varkenshouderij op te pakken vanuit de kern van de sector zelf; de productie van varkens en varkensvlees. Natuurlijk is de Nederlandse retail een belangrijke schakel in onze varkensvleesketen en een cruciale brug naar de consument, waar wij zeker naar luisteren. Tegelijkertijd wordt het grootste deel van de in Nederland geproduceerde varkens en het varkensvlees geëxporteerd. Alle afnemers van varkensvlees kunnen een bijdrage leveren aan de gewenste transitie. Zij vertalen immers de wensen van de consument naar de productieketen en kunnen er voor zorgen dat de producten die aan deze wensen voldoen hiervoor worden beloond.

Waarom zijn er geen ngo’s onderdeel van de Coalitie?

Wij hebben er bewust voor gekozen om de gewenste vitalisering van de varkenshouderij op te pakken vanuit de kern van de sector zelf; de productie van varkens en varkensvlees. Daarbij is goed geluisterd naar wensen, ideeën en kritische noten vanuit de diverse ngo’s. Op deze manier hebben zij inbreng gehad in het formuleren van onze ambities.

Wat merken de varkenshouders van Vitale Varkenshouderij?

De Coalitie heeft een aanpak voor ogen waarmee overlast van varkenshouderijlocaties voor de omgeving wordt verminderd én de concurrentiekracht van de totale keten wordt versterkt.

Uiteindelijk heeft iedere varkenshouder hier profijt van. Dat kan zijn doordat via de regelingen er vestigingsruimte wordt gecreëerd en bedrijven met te weinig perspectief kunnen stoppen, er nieuwe samenwerkingsverbanden ontstaan, er kostenbesparingen te realiseren zijn, productinnovaties tot stand komen, weerstanden in de maatschappij bespreekbaar worden en waar mogelijk worden weggenomen en de varkenshouderij een stevigere marktpositie kan innemen.

Wat merken burgers (omwonenden) van Vitale Varkenshouderij?

De saneringsregeling, die onderdeel uitmaakt van het vitaliseringsplan voor de varkenshouderij, maakt het voor een aantal overlast veroorzakende varkensbedrijven mogelijk om het bedrijf te beëindigen. Hiermee vermindert de overlast voor omwonenden. Ook neemt de varkenshouderij haar verantwoordelijkheid waar het gaat om het terugdringen van emissies, het borgen van diergezondheid en dierwelzijn en het vergroten van het maatschappelijk draagvlak voor de sector. Uitdaging is om als sector naast ‘getolereerd’ ook te worden ‘geaccepteerd’ of nog liever ‘gewaardeerd’ en ‘gewenst’, vanwege onze rollen als voedselproducent en belangrijke schakel in de moderne kringlooplandbouw.

Ambities en actielijnen

Wat zijn de vijf ambities van de Coalitie?

De vijf EU-regelingen - Stimulering Mestverwerking, Fosfaatreductie Varkenshouderij, Ketenconcepten, Ruimtelijke Omgevingskwaliteit en Ketenkwaliteitssysteem - zijn de basis voor de vijf ambities van de Coalitie:

  1. Goede zorg voor de leefomgeving
  2. Een centrale positie in de circulaire economie
  3. Een erkende bijdrage aan Klimaat en Energietransitie
  4. Robuuste en gezonde varkens in een diervriendelijke houderij
  5. Mondiaal koploper in marktgerichtheid en ketensamenwerking

Wat gebeurt er met deze ambities?

Werkgroepen werken deze ambities en bijbehorende actielijnen uit tot concrete werkplannen. Voor de zomer zijn de werkplannen gereed en kunnen de concrete acties in gang worden gezet.

 

Saneringsregeling varkenshouderij

Wat houdt de warme sanering van de varkenshouderij in?

Het Rijk heeft 180 miljoen euro beschikbaar gesteld om op korte termijn de geuroverlast van varkensbedrijven in veedichte gebieden te verminderen. Dit wordt bereikt door aan varkenshouders in deze gebieden subsidie te verstrekken. Waarvoor? Voor het definitief en onherroepelijk beëindigen van hun productie op de locaties die geuroverlast veroorzaken. De subsidieregeling richt zich op varkensbedrijven in de concentratiegebieden Zuid en Oost van de Meststoffenwet.

Deelnemende varkensbedrijven ontvangen een subsidie voor het inleveren van de varkensrechten en krijgen een beëindigingsvergoeding. Deelname aan de regeling is vrijwillig en er zijn een aantal voorwaarden waar de varkenshouder aan moet voldoen:

  • De productie op de varkenshouderijlocatie moet definitief stoppen.
  • Zowel milieuvergunning als varkensrechten moeten worden ingeleverd.
  • Stallen moeten worden gesloopt (waaronder mestkelders en/of -opslagen).
  • Je moet voldoen aan het Besluit Emissiearme huisvesting. Dit betekent dat varkenshouders die deelnemen aan het Actieplan ammoniak, niet in aanmerking komen voor de saneringsregeling.

Hoe verhouden de ambities van de Coalitie zich tot de Regeling Warme Sanering varkenshouderij?

Warme sanering van overlast veroorzakende varkensbedrijven is een belangrijk onderdeel van het vitaliseringsplan voor de varkenshouderij. Dit is een snelle manier om directe overlast voor omwonenden weg te nemen op die plaatsen waar de varkenshouderij (te) dicht tegen de burgerbebouwing aan zit.

Waarom is sanering van de varkenshouderij nodig?

Vanuit de samenleving is er een groeiende roep om het leefklimaat rondom veehouderijbedrijven in veedichte gebieden te verbeteren. Het gaat om varkensbedrijven met een grote geurimpact op omwonenden in de concentratiegebieden Zuid en Oost van de Meststoffenwet.

Met name geuroverlast door varkenshouderijen zorgt voor aantasting van het leefklimaat, maatschappelijke onrust en daarmee een negatieve waardering van de sector.

Waarom is er gekozen voor een warme sanering?

Bestaande instrumenten zijn ontoereikend om de problemen op korte termijn aan te pakken. Het kabinet heeft om die reden gekozen voor een warme sanering in veedichte en belaste gebieden en daarvoor 180 miljoen euro gereserveerd.

Innovatiespoor

Er is ook geld gereserveerd voor innovaties in de varkenshouderij. Over welke innovaties gaat dit?

Het gaat hier met name om het ontwikkelen van nieuwe stal- en houderijsystemen, die een forse reductie van schadelijke emissies bij de bron realiseren. In totaal is er voor de varkenshouderij voor innovaties en brongerichte verduurzaming door de overheid 40 miljoen euro gereserveerd.