Oplossingen en tips

Staartbijten voorkomen

Hoe is staartbijten te voorkomen? Bekijk deze video voor tips.
Tocht is een grote risicofactor op bijtgedrag. Een half uurtje tocht kan al tot bijten leiden. Zorg dat er geen tocht, bijvoorbeeld door windinvloed kan ontstaan. Zie de leaflet windinvloed op de website van het Klimaatplatform voor de varkenshouderij.
Voorkom hoge CO₂en ammoniakconcentraties in de stal. Ook grote schommelingen werken negatief. Inzet van klimaatsensoren kunnen inzicht geven. Zie voor richtlijnen klimaatinstellingen de website van het Klimaatplatform voor de varkenshouderij.
Zorg voor voldoende goed bereikbare eet- en drinkplaatsen (zie welzijnscheck). Meet bijvoorbeeld de breedte van de voerbak en deel deze door de benodigde eetbreedte per varken. Bepaal daarmee hoeveel eetplaatsen de voerbak heeft en of dat voldoende is voor het aantal varkens.
Varkens willen bij voorkeur water en voer apart opnemen.
Varkens houden van voorspelbaarheid. Bijvoorbeeld bij onbeperkte volgtijdig voedering aan een voerbak kan een uur zonder voer al leiden tot bijtgedrag.
Bijtgedrag kan al in de kraamfase aangeleerd worden. Bekend is dat op 3 tot 5 dagen leeftijd het exploratie- en speelgedrag van biggen al toeneemt, wat elkaar en de zeug bijten in de hand kan werken. Biggen die bijtgedrag in de kraamfase aangeleerd hebben pikken dit gedrag bij ongenoegen in een latere fase weer op. Kijk dus een naar bijtpuntjes aan de staart bij gespeende biggen. Zie je dit, dan kan efficiënte en voldoende hokverrijking in de kraamfase voor de biggen dit probleem verminderen/oplossen.

Beginnen met krulstaarten

Begin door de welzijnscheck varkens kritisch in te vullen. Dan komen de risicofactoren op bijtgedrag goed in beeld.
Kies om te starten met stapsgewijs langere staarten of meer biggen behouden de staart voor tomen waarbij de biggen voldoende biest opgenomen hebben.
Als SINS of oor/staartnecrose voorkomt, los dan eerst dit probleem op voordat u begint met krulstaarten.

Uitbraak staartbijten

Een uitbraak van staartbijten is niet altijd te voorkomen, maar vereist wel snel ingrijpen. Bijvoorbeeld door extra en efficiënt hokverrijkingsmaterialen in te zetten. Dit extra materiaal dient als vangnet.
Is het bijtgedrag gestopt, verwijder dan beetje bij beetje de extra hokverrijkingsmaterialen. Dan is de kans op terugkerend bijtgedrag kleiner.

Hulpmiddelen

Vermeld op de afdelings- of hokkaarten of er ongenoegen/bijtgedrag is, welke maatregelen zijn genomen en of deze effectief waren. Bespreek deze kaarten met uw adviseurs.
Bij het zoeken naar de oorzaken van bijtgedrag kan de inzet van camera’s helpen. Kijk dan vooral naar het gedrag van de varkens, elkaar klieren, agressief gedrag bij voerbak of drinknippel/drinkbakje of te koud liggen.
Gebruik bij het stapsgewijs staarten langer laten een coupeerblokje zodat de staarten bij alle biggen op dezelfde lengte gecoupeerd worden.

Management

De 2-keer dagelijkse controle is gericht op:
- Beschikbaarheid van basisbehoefte: lucht, water, voer
- Diergezondheid
- Hokverrijking nog bereikbaar en voldoende aanwezig. Let op: tijdig vervangen
- Herkennen van ongenoegen/beginnend bijtgedrag bij de varkens
Zorg dat de varkens niet bang zijn voor de mens.
Bij ongenoegen/bijtgedrag (oren/flank/staart) wordt binnen circa 30 minuten een protocol in werking gezet. Aspecten die in een werkprotocol staan zijn:
- Type ongenoegen/ bijtgedrag bepalen: tweetraps, frustratie of obsessief bijtgedrag.
- Te nemen maatregelen bij start ongenoegen/start bijtgedrag:
  - Tweetraps: aanbod hokverrijking verbeteren
  - Frustratie:
    - Oorzaak proberen te achterhalen via de checklist 'mogelijke oorzaken ongenoegenbijtgedrag' bij de frustratiebijter
    - Extra (tijdelijke) hokverrijking
    - Hokken omwisselen
  - Obsessie: bijter uit hok halen en naar noodopvang
- Te nemen maatregelen bij ernstige uitbraak van bijtgedrag: dieren naar noodopvang
In risicotijden (hoge buitentemperaturen, herfst/storm) en bij storingen voerinstallatie worden extra maatregelen genomen zoals bijvoorbeeld extra hokverrijking.

Effect van licht in de stal

Zorg voor kwaliteitsverlichting in de stal. Uit Zweeds onderzoek blijkt dat het licht van standaard TL-buizen met een onzichtbare flikkering (gedurende 14 uur per dag) het risico op staartbijten verhoogt. Bij niet-flikkerend licht is het aantal gevallen van staartbijten significant lager.

Hokverrijking

Hokverrijking is een bliksemafleider. Een vangnet dat voorkomt dat ongenoegen leidt tot bijtgedrag. Van belang is dat met dit vangnet het ongenoegen en beginnend bijtgedrag binnen enkele dagen stopt. Zorg daarbij voor voldoende en adequate hokverrijking.
Start bij het zien van het eerste ongenoegen direct met het aanbieden van efficiënte en voldoende extra hokverrijking.
Gebruik meerdere soorten hokverrijkingsmaterialen: twee maal daags stro/luzerne/gras, ruwvoer in een mand, touwen, jute doeken of likstenen.
Is het ongenoegen/bijtgedrag gestopt, haal dan stapsgewijs het extra hokverrijking weg.